Engelse leenwoorden, een mixed blessing?

Door Philip Springer

Een levende taal is altijd in beweging: uitdrukkingen raken in onbruik, en nieuwe worden bedacht; woorden verdwijnen, en nieuwe woorden komen erbij. Soms worden die nieuwe woorden geleend uit andere talen, zoals – tegenwoordig vaak − het Engels. Er zijn taalgebruikers die daar moeite mee hebben.


Klachten over taal gaan vaak over taalveranderingen die hun opwachting hebben gemaakt nadat de middelbare schoolopleiding van de klager (m/v) is afgerond. Niemand vindt bijvoorbeeld dat we zuigeling moeten zeggen in plaats van baby, of rekenaar in plaats van computer, want die leenwoorden zijn allang ingeburgerd.

Onnodig Engels?

Of je woorden mooi of lelijk vindt, is natuurlijk persoonlijk. Of een leenwoord nuttig is, daar kun je gelukkig wel over twisten. Er kunnen allerlei foute redenen zijn om een Engels leenwoord te gebruiken, zoals gemakzucht, verhullend taalgebruik, of gewoon interessantdoenerij, maar het is toch te makkelijk om alle Engelse leenwoorden over dezelfde negatieve kam te scheren.

Gamen

Er zijn ook positieve redenen om leenwoorden toe te laten in een taal. Bijvoorbeeld beknoptheid: sale is korter dan uitverkoop. Of gaten in het lexicon: er was nog geen Nederlands woord voor soulmate (en nee, zielsverwant is níet hetzelfde, want dat is een kindred spirit). Vaker nog kan het gebruik van een leenwoord in een klap duidelijk maken wat je precies bedoelt: een game is niet zomaar een spelletje, maar een computerspel. Het werkwoord gamen betekent dan ook niet spelen, maar specifiek een computerspelletje spelen. Het feit dat we met game als basis het Nederlandse werkwoord gamen (Engels: to play a computer game) hebben uitgevonden geeft wel aan dat de Nederlandse taal springlevend is.

Wie is de baas?

Veel Engelse woorden die worden geleend en vervolgens vernederlandst hebben te maken met, bijvoorbeeld, computertechnologie (deleten), en culturele uitingen (meet en greet), waarin Amerika nu leading (maar ik vind: toonaangevend) is. Wist je overigens dat het woord boss komt van het Nederlandse woord baas?

Er zijn in het verleden nog veel meer Nederlandse woorden door het Engels geleend en vervolgens verengelst. Het Engelse landscape, bijvoorbeeld, toen Nederlandse (landschaps)schilderkunst ons unique selling point in de wereld was. Nederland is nu beroemd om zijn water management, dus staat polder ook in het Engelse woordenboek, net als clap skate, trouwens.

Triggeren

Soms krijgen we een woord dat we hebben uitgeleend ook weer terug. Het Engelse woord trigger komt van het Nederlandse trekker, maar het heeft zijn weg teruggevonden naar het Nederlands, vermomd als vernederlandst Engels leenwerkwoord. Misschien heeft dit stuk je wel getriggerd om je mening over Engelse leenwoorden te herzien!

© Taalcentrum-VU   /  Algemene voorwaarden: Trainingen - Vertalingen   /  Sitemap   /  Webdesign : RAADHUIS /  Fotografie