Genderneutraal schrijven, hoe doe je dat?

Door Eric Tiggeler

In veel teksten lijkt het of de wereld om mannen draait: schrijvers kiezen voor hij/hem/zijn en andere woorden die alleen naar mannen lijken te verwijzen. Hoe voorkom je zo’n eenzijdig perspectief? Tips voor genderneutraal taalgebruik.


Tip 1: gebruik hij of zij

In plaats van hij gebruik je hij of zij of hij/zij, in plaats van zijn gebruik je zijn of haar. Varieer daarbij de volgorde, anders lijkt de mannelijke vorm alsnog het uitgangspunt. Dus:

  • Als uw huisarts uw klacht beoordeeld heeft, verwijst hij u naar een specialist.
  • Als uw huisarts uw klacht beoordeeld heeft, verwijst hij of zij u naar een specialist.
  • De hoogleraar kan iemand vragen om zijn plaats in te nemen.
  • De hoogleraar kan iemand vragen om zijn of haar plaats in te nemen.

De schrijfwijze hij/zij leest door de schuine streep minder prettig; ook hij of zij is een beetje omslachtig. Wissel deze formuleringen dus af met andere .

Tip 2: gebruik een algemene term

Vermijd woorden die specifiek naar één gender verwijzen, zoals echtgenoot, echtgenote, dames, heren. Een voorbeeld zie je bij NS, dat mensen aanspreekt met ‘Beste reizigers’ in plaats van met ‘Dames en heren’. Zo zorg je ervoor dat je ook mensen aanspreekt die zichzelf niet in de tweedeling ‘man of vrouw’ herkennen.

In veel gevallen kun je een woord gebruiken dat voor iedereen geschikt is:

  • uw echtgenoot/echtgenote > uw partner
  • Beste dames en heren, > Beste mensen, Beste bewoners,

Ook bij beroepen kun je soms een algemene, neutrale vorm gebruiken:

  • verpleger, verpleegster > verpleegkundige
  • leraar, lerares > leerkracht

Is er geen genderneutraal alternatief? Gebruik dan de mannelijke vorm als algemene vorm: minister, hoogleraar, promovendus, directeur, bewoner. Gebruik je zo’n woord vaak in je tekst? Dan kun je vooraf een opmerking opnemen dat je het genderneutraal bedoelt.

Tip 3: spreek de lezer aan

Een andere mogelijkheid is de derde persoon te vermijden. Gebruik niet hij, zij of de deelnemer, maar spreek de lezers direct aan met u of je.

  • We verwachten van elke deelnemer dat hij actief bijdraagt aan deze training.
  • Als je deelneemt aan deze training, verwachten we dat je actief bijdraagt.

Of gebruik een gebiedende wijs:

  • De student moet zich tijdig inschrijven nadat hij heeft bepaald welke extra vakken hij wil volgen.
  • Heb je bepaald welke extra vakken je wilt volgen? Schrijf je dan tijdig in.

Tip 4: gebruik het meervoud

Een laatste methode om verwijzing naar een hij of zij te vermijden: zet de zin in het meervoud. Bijvoorbeeld:

  • Als de huurder de woning niet schoon achterlaat, betaalt hij schoonmaakkosten.
  • Als huurders de woning niet schoon achterlaten, betalen ze schoonmaakkosten.

Genderneutraal schrijven gaat verder

De vier tips hierboven helpen je om op een neutrale manier naar personen te verwijzen. Dat is belangrijk, maar het is natuurlijk geen instant recept voor een genderneutrale tekst. Let er ook op dat je formuleringen vermijdt die stereotiepe beelden bevestigen van mannen, vrouwen en hun rol in de samenleving: bijvoorbeeld het beeld dat bepaalde verantwoordelijke beroepen en ‘stoere’ eigenschappen aan mannen voorbehouden lijken. Hoe je dat aanpakt, is niet in een paar regels te vangen. Maar als je alert bent op het klassieke ‘genderbevestigende’ patroon, zijn er genoeg manieren om dat te doorbreken.

© Taalcentrum-VU   /  Algemene voorwaarden: Trainingen - Vertalingen   /  Sitemap   /  Webdesign : RAADHUIS /  Fotografie