Haakjes in het Engels en Nederlands: wat zijn de verschillen?

 

 

Zowel in het Nederlands als in het Engels kennen we drie soorten haakjes:

• ( ) ronde haakjes / round brackets (BrE) / parentheses (AmE)
• [ ] vierkante haakjes / square brackets
• { } accolades / curly brackets

 

De ronde haakjes zijn de meest voorkomende haakjes. In beide talen worden ronde haakjes gebruikt om extra informatie toe te voegen zonder een zin te onderbreken. Bijvoorbeeld:

 

• De conferentie vond plaats in Amsterdam (Nederland).
• The conference took place in Amsterdam (the Netherlands).

 

Dit kan worden gedaan bij het introduceren van een afkorting:

 

• De Europese Unie (EU) heeft nieuwe regelgeving gepubliceerd.
• The European Union (EU) has published new regulations.

 

Als er een deel van een woord kan worden weggelaten, omdat deze informatie optioneel is:

 

• (her)inschrijving, deelnemer(s), communicatie(middel)
• (re-)registration, participant(s), communication(tool)

 

Of om een bronvermelding op te nemen, vooral bij academische of wetenschappelijke teksten:

 

• Uit onderzoek blijkt dat regelmatige feedback een positieve invloed heeft op het leerproces van studenten (Hattie & Timperley, 2007).
• Research shows that regular feedback has a positive impact on students' learning process (Hattie & Timperley, 2007).

 

Ook een volledige zin kan tussen ronde haakjes worden geplaatst als alternatief voor een komma of gedachtestreepje. Als deze toevoeging onderdeel is van de hele zin krijgt deze zelf geen hoofdletter of punt:

 

• De vergadering vindt plaats op dinsdag (onder voorbehoud van wijzigingen).
• The meeting will take place on Tuesday (subject to change). 

 

Er kan ook informatie worden toegevoegd als aparte zin. Dan krijgt de toevoeging wel een hoofdletter en wordt de punt binnen de ronde haakjes geplaatst: 

 

• De vergadering vindt plaats op dinsdag. (Dit is onder voorbehoud van wijzigingen.)
• The meeting will take place on Tuesday. (This is subject to change.) 

 

 

De interpunctie is bij alle bovenstaande gevallen in het Engels en Nederlands hetzelfde. Wel is er een klein verschil in gebruik en daardoor ook betekenis. Joy Burrough-Boenisch schrijft hier over in Righting English that’s gone Dutch. Zo gebruiken Nederlandse schrijvers ronde haakjes vaker om ruimte te besparen. Daarbij wordt ervan uitgegaan dat de lezer zelf interpreteert welke mogelijkheden er zijn en welke mogelijkheid in zijn eigen situatie van toepassing is. Een voorbeeld:

 

• Alle (online) trainingen worden afgelast.
• All (online) training courses are cancelled.

 

Nederlandse lezers interpreteren deze zin als: alle trainingen, zowel online als op locatie, worden afgelast. Engelse lezers vinden dit minder vanzelfsprekend en zien de ronde haakjes vaker als extra informatie over het woord dat volgt. In dit geval zouden ze kunnen denken dat alleen de online trainingen worden afgelast. Om verwarring te voorkomen, kun je de ronde haakjes in zulke gevallen dus beter niet gebruiken. 

 

Als je aan een bestaande tekst of citaat iets toevoegt, maak je gebruik van vierkante haakjes. Dit is informatie die oorspronkelijk niet in een tekst stond, maar door een tweede schrijver is toegevoegd ter verduidelijking of als commentaar. Vooral bij citaten kan het relevant zijn, omdat de lezer niet alle voorkennis uit de oorspronkelijke tekst heeft gelezen. Een voorbeeld: 

 

• “Hij [de beklaagde, red.] heeft de overeenkomst ondertekend,” zei de advocaat.
• “He [the defendant, ed.] signed the agreement,” the lawyer said. 

 

Met vierkante haakjes vertelt de schrijver dat de tekst tussen deze haakjes niet in het oorspronkelijke citaat stond en dat het is toegevoegd door de schrijver zelf. Ter verduidelijking wordt soms ook red. (redactie) of ed. (editor) toegevoegd. 

 

Als er een fout in een geciteerde tekst staat, kan de schrijver [sic] toevoegen. 

 

• “Het onderzoek is afgerondt [sic].”
• “The experiment was succesful [sic].”

 

De lezer weet dan dat de fout al in het oorspronkelijke citaat stond en dat de schrijver het citaat juist heeft overgenomen. 

 

Als je juist iets wilt aanpassen, bijvoorbeeld nadruk leggen op een woord of zinsdeel met behulp van cursivering, kun je dit vermelden via [nadruk toegevoegd] of [cursivering door auteur]:

 

• Jansen (2026) stelt dat “effectieve communicatie” een sleutelrol speelt bij veranderprocessen [nadruk toegevoegd].
• Johnson (2019) argues that "effective communication" is crucial for successful change management [emphasis added].

 

Accolades komen vooral voor in teksten over wiskunde, scheikunde, muziek en programmeren. In zakelijke, educatieve en wetenschappelijke teksten worden ze nauwelijks gebruikt. 

 

Het Engels en Nederlands gebruiken dezelfde soort haakjes en grotendeels dezelfde regels. Ronde haakjes dienen in beide talen voor aanvullende informatie, terwijl vierkante haakjes vooral worden ingezet voor redactionele toevoegingen in citaten. Let bij het schrijven van jouw tekst goed op wie jouw tekst gaat lezen: een tekst die natuurlijk leest in het Nederlands vraagt soms om een andere oplossing dan een tekst die natuurlijk leest in het Engels. 

 

Wil je je kennis opfrissen? Volg dan onze training Correct Nederlands of schuif aan bij Zakelijk Engels.