Hoe maak je video’s toegankelijk met ondertiteling?

Je lanceert een instructievideo, een introductie van je nieuwe product, een uitlegvideo voor de nieuwe online leeromgeving, een leuke TikTok of een Instagram Reel als promotievideo voor je bedrijf. Maar wat kan je doen om deze toegankelijk te maken? Hoe zorg je ervoor dat iedereen je video kan bekijken, ongeacht (auditieve) beperking?
Dat kan door ondertiteling voor doven en slechthorenden (ODS) aan te bieden.

De Europese Toegankelijkheidswet

Volgens de European Accessibility Act (2025) ben je als bedrijf verplicht om je producten en digitale diensten toegankelijk te maken voor mensen met een beperking. Denk hierbij bijvoorbeeld aan text-to-speech in apps, een bankpasje met inkeping of toegankelijke e-books. Verschillende vormen van visuele media kunnen onder andere toegankelijk gemaakt worden met ondertiteling. Maar hoe werkt dat precies?
Om dat te ontdekken, is het belangrijk om te bepalen hoe jouw video in elkaar zit. Is het een korte instructievideo waarbij vooral beeldtekst het verhaal vertelt, of maak je gebruik van een persoon, die de dialoog hardop voorleest?

Ondertiteling voor doven en slechthorenden (ODS)

In beide gevallen is het belangrijk om ondertiteling voor doven en slechthorenden (ODS) aan te bieden. Deze vorm van ondertiteling weergeeft namelijk niet alleen de dialoog zoals bij ‘reguliere’ ondertiteling, maar ook achtergrondgeluiden, sprekeridentificatie, muziek en de intonatie van een spreker. Dit is essentieel voor mensen met een auditieve beperking: zonder deze elementen krijgen ze weinig van jouw verhaal mee.

Voorbeelden van ondertiteling voor doven en slechthorenden zijn:

[Sofia] Het is essentieel om ODS
bij je video’s aan te bieden.

[vrolijk] Dit is superleuk!
[feestelijke muziek]

Moeilijkheden en valkuilen bij het ondertitelen

Er zijn verschillende regels voor ondertiteling voor doven en slechthorenden. Zo mogen ondertitels niet langer dan 7 seconden in beeld staan, een maximum leessnelheid van 20 karakters per seconde hebben, en niet meer dan 42 karakters per regel bevatten. Daarnaast mag je woorden niet afbreken en moet je woordgroepen zo veel mogelijk bij elkaar houden. Dit alles maakt het ondertitelen van korte instructievideo’s soms moeilijk. 

Video’s met veel beeldtekst

Als beeldtekst vooral het verhaal van je video vertelt, voegt de ondertiteling voor doven en slechthorenden minder toe dan bij video’s waarin een persoon de dialoog hardop voorleest. Daarom is het soms lastig om de ondertitels op de juiste manier in beeld te krijgen. Vaak gaat beeldtekst namelijk sneller voorbij dan een gesproken dialoog. 
Op het moment dat de video alleen uit beeldtekst bestaat, en dus geen gesproken tekst bevat, zullen de ondertitels alleen de achtergrondmuziek en relevante geluiden weergeven.

Denk hierbij bijvoorbeeld aan:

[opzwepende muziek]
[een deur opent]

Video’s met veel dialoog

Voor een video met veel dialoog is het essentieel om ondertiteling voor doven en slechthorenden aan te bieden. De kijkers kunnen niet meelezen met beeldtekst, omdat het verhaal wordt verteld in de dialoog. Door ondertiteling voor doven en slechthorenden aan je video toe te voegen, maak je hem toegankelijk voor mensen met een auditieve beperking.

TikToktrends of Instagram Reels

Steeds meer bedrijven proberen hun jongere publiek aan te spreken via sociale media, maar denken daarbij niet aan de Europese Toegankelijkheidswet. Ook Tiktoks en Reels kunnen toegankelijk gemaakt worden door ondertiteling voor doven en slechthorenden. Omdat je Reel slechts 90 seconden mag duren, is het lastig om genoeg tijd over te laten voor een volledige ondertiteling. Denk dus goed aan wat écht relevant is voor je kijker bij het schrijven van je script. Een tekstschrijver kan je hierbij helpen. 

Automatisch gegenereerde ondertitels en AI

TikTok werkt in sommige gevallen met automatisch gegenereerde ondertitels, maar deze bevatten vaak fouten. Met diverse editingprogramma’s kun je echter, door middel van AI, ondertitels genereren en zelf in beeld plaatsen. Vergeet niet deze ondertitels altijd zelf te checken op spellings- of grammaticale fouten. Heb je liever een professionele ondertitelaar die je helpt met het toegankelijk maken van je video’s? Wij helpen je graag.

Toegankelijkheidstips voor je video

De tijd- en ruimtebeperkingen van je ondertitels zorgen er in sommige gevallen voor dat een goede, volledig kloppende ondertiteling voor jouw video’s niet mogelijk is. Daarom kun je naast ondertiteling voor doven en slechthorenden ook een transcript van je video aanbieden, als deze ook op je website verschijnt. Het fijne aan een transcript is dat er geen tijd- en ruimterestricties zijn zoals in ondertiteling. Daardoor kun je de volledige dialoog opnemen in het videotranscript. Je voegt hierbij ook de sprekeridentificatie, achtergrondgeluiden, intonatie en muziek toe, om een zo volledig mogelijk transcript te creëren voor de kijkers met een auditieve beperking. 
Bovendien kun je, bijvoorbeeld als koptekst boven je video, een korte introductie geven. Zo weten de lezers waar de video over gaat en wat ze kunnen verwachten van jouw (instructie)video.
Je maakt je video nóg inclusiever en toegankelijker door het transcript of de ondertiteling in meerdere talen aan te bieden. 

Advies

Wil je jouw video toegankelijk maken? Taalcentrum-VU helpt je graag verder met het schrijven van ondertiteling voor doven en slechthorenden voor jouw beeldmateriaal. Ook voor transcripties of multimediale vertalingen kun je bij ons terecht. Neem contact op voor advies of een offerte.