Sterker samenwerken met interculturele communicatie

Werk je samen met collega’s uit verschillende landen of culturen? Dan merk je waarschijnlijk dat niet iedereen op dezelfde manier communiceert. Dat gaat verder dan taal alleen. Ook normen, waarden, verwachtingen en gewoonten verschillen. Soms leiden die verschillen voor onbegrip of misverstanden. Hoe zorg je ervoor dat je toch prettig en effectief samenwerkt in internationale teams?

Het begint met nieuwsgierigheid

Goede interculturele communicatie betekent niet dat je bekend moet zijn met de gebruiken van alle culturen. Wat wel belangrijk is, is openstaan voor andere perspectieven en bijvoorbeeld ook voor gedrag dat afwijkt van wat je gewend bent. Zo ontstaat meer vertrouwen, minder misverstanden en een sterkere samenwerking. 

Waarom ontstaan misverstanden?

Ons brein neemt beslissingen vaak razendsnel. Dat heeft een keerzijde: we zijn geneigd om gedrag dat afwijkt van wat we gewend zijn, te beoordelen als vreemd of ongepast. Terwijl het misschien simpelweg ‘anders’ is. Bovendien bekijken we situaties vaak vanuit onze eigen culturele normen. Dat heet etnocentrisme: we zien onze eigen manier van communiceren als de standaard.

Denk bijvoorbeeld aan een Nederlandse medewerker die gewend is aan een informele, gelijkwaardige werkcultuur. Een hiërarchische organisatie kan dan afstandelijk of onvriendelijk lijken, terwijl die manier van samenwerken binnen een andere cultuur juist respect uitdrukt. Dus: door eerst nieuwsgierig te zijn in plaats van direct te oordelen, voorkom je veel misverstanden.

Hoe voorkom je die misverstanden?

Een handig hulpmiddel voor betere interculturele communicatie is het TOPOI-model. Het is eigenlijk een checklist om te ontdekken waar een misverstand vandaan komt. Zodat je niet meteen concludeert dat ‘de ander raar doet’, maar je afvraagt: op welk punt begrijpen we elkaar misschien anders?

De letters staan voor vijf plekken waar communicatie kan misgaan:

• Taal: Denk niet alleen aan woorden die mensen gebruiken, maar ook aan lichaamstaal, intonatie en de betekenis die mensen aan woorden geven. Bijvoorbeeld: iemand zegt ‘Dat is interessant’. Bedoelt diegene: goed idee, of juist: ik twijfel?
• Ordening:  Kijken we op dezelfde manier naar de situatie? Welke regels, waarden en gewoonten zijn vanzelfsprekend voor jou en voor de ander? Misschien vind jij direct feedback geven normaal, terwijl de ander dat te confronterend vindt, omdat feedback eerst via de leidinggevende hoort te gaan.
• Personen:  Welke rollen verwachten collega’s van elkaar? Hoe kijken zij naar leiderschap, samenwerking en onderlinge verhoudingen? In Nederland spreekt een junior makkelijk een manager tegen. In een andere werkcultuur kan dat onbeleefd lijken.
• Organisatie: Ook de organisatiecultuur beïnvloedt hoe mensen communiceren en samenwerken. Bijvoorbeeld: in de ene organisatie nemen collega’s snel beslissingen in een informeel overleg, in de andere moet eerst formeel toestemming komen van hogerop.
• Inzet: Iedereen brengt eigen doelen, verwachtingen, zorgen en motivaties mee. Wat wil iemand bereiken of juist voorkomen? Als iemand stil is in een vergadering: komt dat door onzekerheid of omdat iemand eerst draagvlak wil zoeken voor diens afwijkende mening?

5 tips om je interculturele communicatie te verbeteren

Het TOPOI-model helpt je om beter te begrijpen waar misverstanden ontstaan. Maar inzicht alleen is niet genoeg. Hoe zorg je er vervolgens voor dat de samenwerking ook echt beter verloopt? Met deze praktische tips versterk je je interculturele communicatie:

1. Stel je oordeel uit

Trek niet te snel conclusies over gedrag dat je niet begrijpt. Besef dat jouw manier niet de enige juiste manier is. Dat maakt het makkelijker om andere communicatiestijlen te begrijpen.

2. Verdiep je in andere culturen

Lees over andere gewoonten, vraag collega's naar hun ervaringen en wees nieuwsgierig. Hoe beter je de culturele context begrijpt, hoe gemakkelijker je je communicatie kunt aanpassen.

3. Luister actief en stel vragen

Ga niet uit van aannames. Vraag door als iets onduidelijk is en controleer of je elkaar goed hebt begrepen. Oprechte nieuwsgierigheid voorkomt veel misverstanden.

4. Zoek naar overeenkomsten

Culturele verschillen zijn interessant, maar uiteindelijk delen collega's vaak dezelfde doelen. Door te focussen op wat je verbindt, groeit onderling vertrouwen.

5. Blijf oefenen

Interculturele communicatie leer je vooral in de praktijk. Elke samenwerking biedt nieuwe inzichten. Door bewust te reflecteren op gesprekken ontwikkel je stap voor stap je interculturele competenties.

Wil je jouw team helpen effectiever samen te werken in een internationale werkomgeving? 

Onze trainingen Interculturele communicatie en Meertalig samenwerken en vergaderen helpen medewerkers om cultuurverschillen beter te herkennen en er professioneel mee om te gaan. Neem contact op voor advies of aanbod voor een training op maat.

Ik wil advies op maat