Wat is het beste gratis vertaalprogramma?

Vrijwel iedereen gebruikt tegenwoordig automatische vertaalprogramma’s: op reis, op het werk of op school. Ik kan zelf altijd erg genieten van de chaos en miscommunicatie die regelmatig volgt bij de inzet van vertaalapps op televisie. Denk aan taferelen bij de notaris in Ik vertrek, of geen woord kunnen verstaan van wat je partner zegt in 90 Day Fiancé. Als ik de smakelijke blunders deel, krijg ik vaak de vraag terug: maar wat is dan eigenlijk het beste gratis vertaalprogramma? En dan volgt een veelgebruikt antwoord in de vertaalwereld: dat hangt van de context af.

Wat wil je vertalen?

Wanneer je een vertaaltool of app kiest, is het belangrijk om eerst te bedenken waar je die voor wil inzetten. Gaat het om een korte tekst of losse woorden? Wil je liefst een spraakvertaling voor gesprekken, bijvoorbeeld met de taxichauffeur of in de horeca in een ander land? Zoek je vertaling van foto’s of hele documenten? Wil je een tool die offline werkt, of kan het online?

Sommige gratis tools ondersteunen alleen tekst, andere gaan veel verder met spraakherkenning en camerafuncties. En gratis tools zijn vaak beperkt in mogelijkheden, of hoeveelheid tekst. Wil je meer, dan moet je toch betalen. Ook niet onbelangrijk: welke talencombinatie(s) heb je nodig?

Veelgebruikte gratis vertaalprogramma’s

Google Translate is waarschijnlijk de bekendste vertaalmachine. Je kunt woorden, zinnen en zelfs volledige webpagina’s direct vertalen via de website of app. De app ondersteunt spraak en fotovertalingen. Bovendien kun je taalpakketten downloaden om de app offline te gebruiken. Google Translate ondersteunt inmiddels meer dan 100 talen.

DeepL is nog zo’n bekende vertaalmachine. DeepL Translator maakt over het algemeen betere vertalingen dan Google Translate, vooral als het om West-Europese talen gaat. Het is daarmee een geschikte vertaler voor Nederlands-Engels. DeepL is vooral geschikt voor langere teksten, en levert dan mooie vloeiende teksten op. Overigens ben ik zelf fan van DeepL Write, een functie van DeepL die verbetersuggesties voor je tekst geeft. Deze functie is helaas nog niet beschikbaar in het Nederlands, maar dat zal niet lang meer duren. DeepL Translator is inmiddels wel gratis beschikbaar in meer dan 100 talen, al zijn veel daarvan nog in bètaversie. Voor veel aanvullende opties binnen de vertaalmachine heb je een Translator Pro abonnement nodig. Zoals het toepassen van stijlregels, of het vertalen van hele documenten (slechts één per maand is gratis).

Microsoft heeft ook een gratis tool: Microsoft Translator. Ook deze kun je inzetten voor het vertalen van tekst, spraak en beelden. Deze is vergelijkbaar met Google Translate en vooral handig voor gebruik binnen Microsofttoepassingen, zoals Office. Je kunt de vertaaloptie bijvoorbeeld inzetten binnen je Worddocument, onder Controleren > Taal ‘Vertalen’, zo heb je in twee klikken een conceptvertaling klaarstaan.

Handige gratis vertaalapps

Er zijn natuurlijk nog veel meer vertaalprogramma’s en mobiele apps. Met allemaal hun eigen voor- en nadelen, en handige functies. De meeste apps kun je ook offline gebruiken (soms betaald). In veel vertaalapps kun je ook je favoriete of veelgebruikte zinnen opslaan, in een zogeheten phrasebook.

iTranslate is een van de bekendste apps, deze werkt met name goed om gesprekken te voeren in meerdere talen. Een soort tolk in je broekzak, zeg maar. De app heeft een gebruiksvriendelijke interface, woordenboekfunctie, en biedt hulp bij vervoegen van werkwoorden. iTranslate is populair bij reizigers en gratis, al zitten veel opties achter een betaalmuur. En iTranslate werkt niet alleen op iPhones, maar is ook geschikt voor Androidtelefoons. Speak and Translate of SayHi zijn nog twee alternatieven, beide geschikt voor vertalen van gesprekken. 

Papago is perfect voor de meeste Aziatische talen en is gemaakt door het Zuid-Koreaanse Naver. Het (ver)taalmodel heeft aandacht voor regionale talen en culturele nuance. Papago werkt ook offline en gebruikt handschriftherkenning. Dus ook handgeschreven teksten kun je hiermee vertalen. Deze app is een fijn alternatief voor Waygo, en wint snel aan populariteit.

Translate Now (voor iOS) ondersteunt veel talen en barst van de functionaliteiten. De leukste feature? Augmented reality. Vind het woord voor een object bij je in de buurt. Zo zit er ook nog een didactisch spelelement in je app.

Tips voor het gebruik van gratis vertaalapps

Hoe zet je gratis vertaalapp's handig in? Ik heb een paar praktische tips:

• Combineer tools
  Soms levert één tool een betere vertaling dan een andere voor bepaalde taalcombinaties. Probeer meerdere tools als je twijfelt. Of laat je tekst weer terugvertalen in de originele taal (of een andere taal die je beheerst). Is de boodschap nog hetzelfde?
• Gebruik offline waar mogelijk
  Download taalpakketten voordat je vertrekt naar een land zonder roaming‑internet. Offline taalpakketten zijn niet alleen handig voor reizen, maar voorkomen ook dat je data constant naar externe servers wordt gestuurd.
• Vertaal je gesprekken naar het Engels
  Veel modellen werken beter als ze vertalen van of naar het Engels, dan van of naar het Nederlands. Datzelfde geldt voor spraakherkenning.
• Gebruik vertaalmachines, geen large language models
  LLM’s zijn niet specifiek getraind om te vertalen, en zijn daar dan zonder professionele prompting en sturing niet heel goed in.
• Controleer altijd kritisch
  Gebruik gratis tools voor een eerste indruk, informeel gesprek of snelle vertaling, maar laat belangrijke teksten nakijken door een professional. Of schakel een tolk in. Onthoud: hoe beter vertaalmachines worden, hoe lastiger het is om de fouten te spotten. Juist omdat ze beter ‘verstopt’ zitten. Het post-editen van machinevertalingen is een vak apart.

De risico’s van gratis vertaalprogramma’s

Gratis vertaalprogramma’s zijn handig, maar zeker niet zonder nadelen en risico's. Hou bij machinevertalingen rekening met:

• Gevoelige informatie in je teksten (of gesprekken)
  Veel vertaaltools worden gratis aangeboden, maar dat betekent niet dat er geen ‘betaling’ is. Door teksten naar de cloud te sturen, geef je vaak toestemming dat je gegevens worden verwerkt en gebruikt voor modeltraining of verbetering van diensten. Ook gesproken tekst wordt op de achtergrond getranscribeerd voor de vertaling (speech-to-tekst). Dit kan betekenen dat persoonlijke gegevens of content worden opgeslagen op servers van een externe partij. Dat kun je vaak niet volledig uitschakelen bij gratis versies van vertaalapps, je betaalt dan in feite met je data.
• Onnauwkeurigheden, onjuiste informatie en stereotyperingen
  Automatische vertaling is nooit perfect. Vooral bij losse woorden, vaktaal, juridische teksten of culturele nuances kan de vertaling de lading missen of verkeerde interpretaties geven. Terminologie wordt niet consequent vertaald, en machinevertalingen bevatten vaak stereotyperingen of vooroordelen. Professionele vertalers of post-editing kan daarin het verschil maken.
• Geen garanties
  Je kunt geen beroep doen op kwaliteit, consistentie of vertrouwelijkheid zoals bij een professionele vertaling. Automatische tools kunnen foutieve vertalingen genereren zonder waarschuwing. Denk dus goed na: wat zijn de mogelijke gevolgen bij een fout of miscommunicatie? En wie is er dan verantwoordelijk?

Conclusie: het beste vertaalprogramma bestaat niet

Er is niet één beste gratis vertaalprogramma voor iedereen. Voor snelle dagelijkse vertalingen is Google Translate vaak de meest complete optie, DeepL blinkt uit in vloeiender taalgebruik, en Microsoft Translator werkt goed binnen zakelijke contexten. Maar altijd geldt: automatische tools zijn handig, maar niet onfeilbaar en komen met privacyoverwegingen. Wil je echt betrouwbare, zakelijke vertalingen, dan is een professionele vertaaldienst (met of zonder inzet van machinevertalingen of generatieve AI) de betere keuze.

Wil je je teksten professioneel laten vertalen, gecontroleerd op nuance en context? Of meer weten over professionele en veilige machinevertalingen? Ontdek onze vertaaldiensten of vraag advies en laat je woorden werken in elke taal.